De wedergeboorte van een vergeten tuin in Cornwall
Wie door The Lost Gardens of Heligan wandelt, voelt nog steeds iets van de verloren tijd. Dat maakt het zo indrukwekkend: het is een tuin met geschiedenis, sfeer en een bijna filmische wederopstanding. Een plek waar u blijft kijken, juist omdat niet alles te netjes en aangeharkt aanvoelt.
Een tuin met een bewogen geschiedenis
De geschiedenis van Heligan gaat terug tot het begin van de zeventiende eeuw. In de negentiende eeuw groeide het landgoed uit tot een botanisch pronkstuk van de familie Tremayne. Het was de tijd van de plantenjagers, waarin vermogende Britten expedities financierden naar onder meer Birma, China en Japan.
Uit die verre reizen kwamen bijzondere planten mee terug naar Cornwall. Denk aan exotische rododendrons, magnolia’s en palmen, die dankzij het zachte klimaat van deze streek goed konden groeien. Heligan werd zo een tuin vol ontdekkingen, met planten die voor veel bezoekers destijds bijna onwerkelijk moeten hebben geleken.
Toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak, veranderde alles. Veel tuinmannen vertrokken naar het front en keerden niet meer terug. Het onderhoud viel stil. Langzaam maar zeker namen bramen, brandnetels en jonge bomen de tuin over.
Wat ooit een geordend paradijs was, verdween achter een dichte groene laag. Niet in één keer natuurlijk, maar jaar na jaar. Totdat bijna niemand meer precies wist wat voor moois er onder al dat groen verborgen lag.
Hoe Tim Smit de Lost Gardens of Heligan een nieuw leven gaf
In 1990 ontdekte de Engels-Nederlandse muziekproducent Tim Smit de vergeten tuin. Of beter gezegd: hij zag tussen de overgroei door wat er ooit had gestaan. Waar anderen misschien vooral een verwilderd terrein zagen, herkende hij de contouren van een historische tuin.
Daarmee begon een enorme reddingsoperatie. Meer dan 1.500 ton aan overwoekerde begroeiing werd verwijderd. Oude paden kwamen weer tevoorschijn, historische structuren werden zichtbaar en de oorspronkelijke indeling van de tuin kon stap voor stap worden hersteld.
Een televisieserie over de restauratie maakte het project bekend bij een groot publiek. Sindsdien trekken de Lost Gardens of Heligan jaarlijks honderdduizenden bezoekers. Tim Smit zou later ook het Eden Project oprichten, eveneens in Cornwall en niet ver van Heligan.
Wat kunt u zien in de Lost Gardens of Heligan?
De Lost Gardens of Heligan beslaan ongeveer 80 hectare. Dat is groot genoeg om er echt een paar uur in te “verdwalen”. De tuin bestaat uit verschillende delen, elk met een eigen sfeer. Soms voelt het formeel en historisch, soms juist wild en bijna tropisch.
The Jungle
The Jungle is misschien wel het meest spectaculaire gedeelte van Heligan. In de beschutte valleien groeien bamboe, Trachycarpuspalmen en indrukwekkende Dicksonia-boomvarens uit Tasmanië. Sommige varens torenen metershoog boven u uit, waardoor u zich even in een totaal ander werelddeel waant.
Bijzonder is ook dat Heligan bekendstaat als de enige plek in Engeland waar ananas buiten geteeld kan worden. Dat gebeurt met een oude Victoriaanse techniek, waarbij warmte vrijkomt uit rottende compost en mest. Misschien klinkt dat niet meteen romantisch, maar het is juist fascinerend om te zien hoe slim men vroeger met natuurlijke warmtebronnen omging.
De productieve tuinen
In de ommuurde moestuin wordt nog altijd gewerkt met traditionele Victoriaanse methodes. Hier worden meer dan 300 erfgoedrassen van groenten, fruit en kruiden geteeld. Het is een plek die laat zien dat een tuin niet alleen mooi hoeft te zijn, maar ook voedzaam, praktisch en rijk aan kennis.
Ook het historische watersysteem is hersteld. Daardoor is op verschillende plekken in de tuin weer water beschikbaar, zoals dat vroeger bedoeld was. Voor wie zelf tuiniert, is dit deel van Heligan misschien wel extra inspirerend. U ziet er oude technieken die verrassend actueel aanvoelen.
Nationale collecties van camelia’s en rododendrons
In de Lost Gardens of Heligan vindt u nationale collecties van rododendrons en camelia’s die vóór 1920 werden geïntroduceerd. Sommige exemplaren zijn inmiddels uitgegroeid tot enorme struiken, bijna bomen eigenlijk, met een indrukwekkende hoogte en omvang.
In het voorjaar staan ze massaal in bloei. Dan kleuren delen van de tuin rood, roze, wit en zachtpaars. Het is één van de mooiste momenten om Heligan te bezoeken, zeker als u houdt van bloeiende heesters en oude plantencollecties met karakter.
De sculpturen: Mud Maid en Giant’s Head
Tussen het groen liggen twee van de bekendste kunstwerken van Heligan verscholen: de Mud Maid en de Giant’s Head. Ze zijn gemaakt van natuurlijke materialen zoals mos, aarde, takken en planten.
Het mooie is dat ze niet los in het landschap staan, maar er langzaam in lijken op te gaan. Alsof ze altijd al tussen de bomen hebben gelegen. Voor veel bezoekers zijn dit onverwachte hoogtepunten van hun bezoek. U moet soms even zoeken, maar dat hoort eigenlijk bij de charme.
Praktische informatie voor uw bezoek aan Heligan
De Lost Gardens of Heligan liggen in Cornwall, nabij Mevagissey en St Austell. Komt u met de auto, volg dan vanaf St Austell de B3273 richting Mevagissey en daarna de bruine toeristische borden naar Heligan. Parkeren kan op het terrein zelf.
De tuin is het hele jaar door geopend en in elk seizoen de moeite waard. In mei en juni zijn de rododendrons en camelia’s vaak op hun mooist. In de zomer is de tuin vol en groen, terwijl herfst en winter juist weer een stillere, meer mysterieuze sfeer geven.
Neem wel stevige wandelschoenen mee. Het terrein is uitgestrekt en kent hoogteverschillen. Zeker als u ook The Jungle en de verdere delen van de tuin wilt verkennen, is comfortabel schoeisel geen overbodige luxe.
Actuele openingstijden en entreekaartjes vindt u op de officiële website van Heligan. Het is verstandig om die informatie voor vertrek even te controleren, vooral buiten het hoogseizoen.
The Lost Gardens of Heligan bezoeken op tuinreis met Garden Tours?
U kunt de Lost Gardens of Heligan prima zelfstandig bezoeken. Maar wie echt meer uit de tuin wil halen, beleeft Heligan misschien nog beter tijdens een begeleide tuinreis. Juist bij een plek met zoveel lagen (geschiedenis, plantencollecties, restauratieverhalen en oude tuinmethodes) helpt het als iemand de context erbij geeft.
Garden Tours organiseert tuinreizen naar Cornwall waarbij de Lost Gardens of Heligan een vast onderdeel vormen. U reist samen met andere tuinliefhebbers en krijgt begeleiding van een tuinspecialist die weet waar u op moet letten.
Tijdens de Cornwall zomerreis bezoekt u de regio in een prachtige periode. Ook Tresco Abbey Garden op de Scilly-eilanden is onderdeel van enkele reizen in deze omgeving. Dat maakt Cornwall tot een bijzonder rijke bestemming voor iedereen die van tuinen, planten en landschappen houdt.
